Có những cuộc gặp mà ta biết rõ đó là lần cuối cùng. Nhưng cũng có những cuộc gặp mà mãi đến sau này ta mới biết, thì ra ngày… tháng… năm đó – một ngày bình thường, một cuộc hẹn tưởng như còn gặp lại – lại là lần cuối cùng được nhìn thấy nhau.
Có những cuộc gặp biết trước là cuối cùng
Mình đang phải trải qua một cuộc gặp như vậy, và đó là lý do chính để mình viết nên bài này.
Ông ngoại của mình năm nay 92 tuổi. Ngày 2/11/2026, con cháu đưa ông đi khám trong tình trạng bụng ông đau dữ dội. Ông đau cũng mấy tháng rồi nhưng ông nhất quyết không chịu đi khám vì ông nghĩ đau bụng bình thường. Cho đến lần này, ông đau không chịu được thì mới phải đi.
Khám ở huyện, bác sĩ nói ông bị ung thư dạ dày. Cả nhà không ai chấp nhận kết quả này nên đưa ông xuống tỉnh. Xuống bệnh viện tỉnh, sau 2 ngày thăm khám thì bác sĩ cũng đưa ra kết quả tương tự. Ông bị ung thư dạ dày, đã di căn qua phổi, mạng sống bây giờ như ngọn đèn trước gió.
Con cháu nghe tin này, ai nấy cũng đều đau lòng, thương ông. Vẫn biết “sinh, lão, bệnh, tử” là quy luật hiển nhiên của cuộc sống, huống gì sống được đến tuổi của ông cũng xem như là may mắn rồi. Nhưng điều con cháu mong là cuối đời ông được sống mạnh khỏe, vui vẻ; khi bắt buộc phải “đi” thì sẽ “đi” một cách nhẹ nhàng nhất.
Vậy mà ông bị ung thư, một căn bệnh hiểm nghèo, quái ác đã và đang tàn phá cơ thể ông mỗi ngày. Nó khiến ông đau dữ dội, không ăn uống được, phải truyền, phải hút và có thể phải mổ. Nghe đến mổ, cả nhà mình đều rất sợ. Mình nhớ lại, ông nội mình ngày xưa khi bị đau chân, chỉ vì quyết định mổ mà sức khỏe cạn kiệt rồi qua đời. Mình nghĩ (chỉ là suy nghĩ của mình thôi), liệu năm xưa ông không mổ chân thì có khi nào ông vẫn sống được thêm vài năm nữa hay không?
Quay trở lại căn bệnh của ông ngoại, cả dòng họ mình đều đã chuẩn bị tinh thần cho sự “ra đi” của ông. Người ở Bắc, người ở Trung, người ở Nam đều đã, đang và sẽ về thăm ông. Mình cũng vậy, mình đã đặt vé để về gặp ông LẦN CUỐI CÙNG. Thật là đau lòng khi ông vẫn sống sờ sờ đó nhưng con cháu, dòng họ đều mang “lần cuối cùng” về thăm ông.
Đối với những người ở gần, mọi người có thể gặp ông bất cứ khi nào họ muốn. Còn những người ở xa giống như mình, mỗi lần về là một lần khó, thì biết rõ LẦN NÀY LÀ LẦN CUỐI CÙNG. Không ai biết chính xác ông sẽ “đi” lúc nào, nhưng họ biết chính xác thời gian họ quay trở về đây sẽ được tính bằng năm.
Đối với mình, ít nhất tết năm sau mình mới về lại quê. Bởi vì mình đã lấy chồng, nhà chồng mình sống ở trong nam. Kinh tế khó khăn, đường xá xa xôi và còn bên nội nữa nên vợ chồng mình đã thống nhất 2 năm mới về ngoại 1 lần. Tết năm ngoái gia đình mình đã ăn tết ngoại nên phải đợi đến tết năm sau mới có thể về.
Mình có thể đợi, nhưng ông thì có đợi được không? Theo như lời bác sĩ nói và tình trạng bệnh của ông mà ai cũng nhìn thấy thì rõ ràng ông không đợi được đến tết năm sau. Nếu có thể đợi được thì đúng là một phép màu hiếm có trên đời này. Vì vậy lần này trở về quê, mình đã chuẩn bị sẵn tâm thế là lần cuối cùng được gặp ông.
Có những cuộc gặp chưa kịp nói lời tạm biệt
Ông nội của mình mất vào giữa tháng 6 năm 2022. Bà nội mất ngày 8/1/2025. Khi ông bà bệnh nặng và mất, mình đều không thể trở về. Bởi vậy đối với mình, mình chưa được gặp ông bà lần cuối cùng.
Lần cuối cùng mình gặp ông chắc chắn là vào dịp tết. Đó là tết năm 2022, năm đó mình ăn tết ngoại. Ông bà lúc này vẫn khỏe mạnh, và mình luôn nghĩ sẽ còn gặp ông bà nhiều năm nữa. Vậy mà ra tết, mình vào nam được một thời gian thì nghe tin ông bị gãy chân. Ông nằm viện vài tháng thì qua đời. Như đã nói ở trên, mình nghĩ lý do ông mất phần lớn là do ông mổ chân khi tuổi cao sức yếu.
Tết năm 2024, mình lại về quê ngoại ăn tết. Tết này mình chỉ còn gặp bà nội, nhưng bà đã bị đãng trí. Dẫu vậy, bà vẫn còn khỏe mạnh, đi lại và ăn uống bình thường. Mình vẫn vô tư nghĩ rằng, 2 năm nữa mình về bà vẫn còn đó. Vậy mà tết năm 2026 mình về, mình lại thăm bà bằng hương khói.
Thực ra mà nói, mình đều đã trải qua lần gặp cuối cùng với cả ông nội và bà nội. Nhưng vì khi gặp, mình đã không biết rằng đó là lần cuối cùng nên mãi cho tới bây giờ mình vẫn cố chấp cho rằng mình chưa có. Là bởi vì mình chưa nói LỜI TẠM BIỆT. Dĩ nhiên không phải là nói với ông bà khi họ đang sống sờ sờ, mà sẽ là nói trong lòng và nói với chính mình, như là một kiểu chấp nhân.
Để rồi bây giờ, nhiều lúc mình mơ hồ nhầm tưởng rằng ông bà vẫn còn sống. Ông bà vẫn còn ở trên căn nhà ở chân đồi, lặng lẽ trải qua cuộc sống bình dị trồng rau, nuôi cá. Rồi dịp nào đó khi được về quê, mình lại có cơ hội lên nhà thăm ông bà, nhìn thấy ông bà cười, nghe ông bà nói. Mình thường xuyên chìm đắm trong những hồi ức như vậy, nhưng rồi cũng phải tỉnh giấc với sự thật: Ông bà đã không còn trên đời này nữa.
Nghĩ tới ông bà rồi mình lại nghĩ tới những người ở quê. Xa quê đã mười mấy năm rồi, có những người mình đã không có cơ hội gặp lại nữa.
Anh Hồng Lai ở gần nhà ông bà nội của mình, mình đã không còn gặp anh kể từ khi bước chân vào nam học đại học. Anh cũng đã mất cách đây vài năm rồi. Tuy không phải họ hàng, thân thích, nhưng nghĩ đến anh không còn trên đời này, mình không bao giờ gặp lại anh nữa, thì mình vẫn cảm thấy đau lòng, nuối tiếc.
Anh Bắc là anh họ bên nội của mình. Vì là họ hàng nên tết năm nào mình về quê, anh em cũng đều gặp nhau. Nhưng tết năm vừa rồi anh bệnh nặng, mình đã không có cơ hội gặp anh. Ra tết, mình nghe tin anh đã “đi” rồi. Vậy là thêm một người nữa mình không bao giờ gặp và cũng chưa kịp nói lời tạm biệt.
Gần đây khi ông ngoại của mình đau, mình đã nghĩ đến rất nhiều ông bà cụ ở trong xóm của mình. Khi ở quê, mình gặp họ thường xuyên, nói chuyện với họ nhiều. Nhưng kể từ khi đi học đại học, mình đã không còn gặp lại họ nữa. Dù mình vẫn về quê, nhưng thời gian quá ít nên mình đã dành trọn vẹn cho gia đình. Trong số họ, có những người đã mất nhưng cũng có những người còn sống, nhiều người mình không biết họ còn hay mất. Nhưng chắc chắn một điều, mình sẽ KHÔNG BAO GIỜ CÓ DỊP GẶP LẠI HỌ NỮA.
Không chỉ là người, ngay cả cảnh vật ở quê hương, có những nơi mà có lẽ mình không còn dịp để đặt chân đến. Mỗi đêm khi khó ngủ, mình thường nghĩ nhiều về các vạt đồi và những con đường đi đến vạt đồi. Ngày còn nhỏ, mình thường cùng mẹ đi lên đồi làm cỏ, trồng cây, thu hoạch củ quả. Nhưng đã rất lâu rồi, mình không còn đi lại trên con đường ấy, không còn nhìn thấy khung cảnh quen thuộc ấy. Mình cảm thấy nhớ vô cùng khung cảnh đồi quê, nhớ mảnh đất của nhà mình, nhớ cảm giác se lạnh khi đứng ở trên đồi, nhớ những ngày cùng mẹ đi làm,…
Đúng như câu thơ của Chế Lan Viên: “Khi ta ở chỉ là nơi đất ở – Khi ta đi đất bỗng hóa tâm hồn”. Từng mảnh đất, con đường và từng người ta đã gặp, đã gắn bó,… sẽ mãi nằm trong ký ức không bao giờ quên. Chỉ tiếc là không có dịp gặp lại nữa, và cũng không có một dịp để nói lời tạm biệt với nhau.
Cuộc sống hiện tại cũng vậy, có những người mà chúng ta sẽ không biết được hôm đó/hôm nay lại là lần gặp cuối cùng. Cứ ngỡ lần gặp đó bình thường, rồi một ngày nào đó sẽ gặp lại. Nhưng mãi đến sau này sẽ nhận ra, chúng ta không bao giờ gặp lại nhau nữa. Nếu là người lạ thoáng qua thì không nói làm gì. Nhưng nếu là người thân, người từng gắn bó thì điều đó thật đau lòng, nuối tiếc.
Nhiều lúc mình lại nghĩ, nếu biết trước đó là lần gặp cuối cùng thì sao, thì có thay đổi được gì không? Hay có chăng chỉ là để tâm ta chấp nhận rằng sẽ không còn gặp lại nữa, muốn nói gì hãy nói, muốn làm gì thì hãy làm? Đối với mình, mình cũng chỉ cần biết khi nào là lần gặp cuối cùng. Đơn giản chỉ để cười với họ, nói những lời hay ý đẹp, làm những việc tốt,… như một lời tạm biệt chính thức và chấp nhận sự thật không bao giờ gặp lại người đó trên đời này nữa.