Freelancer bị bùng tiền có lẽ là câu chuyện quá quen thuộc với nhiều người, nhưng với mình thì đây là lần đầu tiên. Điều khiến mình sốc hơn cả việc mất tiền đó là: Người bùng tiền mình không phải lần đầu hợp tác, không phải khách lạ, mà là người mình đã từng làm việc trong một thời gian rất dài. Tuy không thân thiết nhưng lại đủ cơ sở để mình đặt niềm tin và rồi chủ quan để dẫn đến cơ sự này.
Khi sai lầm bắt đầu từ cảm giác an toàn
Mình là Content Writer, kể từ ngày không còn làm việc công ty nữa thì mình làm freelancer, chắc cũng 5 – 6 năm rồi. Mình bước chân vào con đường này hoàn toàn từ những mối quan hệ quen thuộc.
Đầu tiên, mình hợp tác với anh SEOer – là bạn của chồng mình. Từ đó, nhờ sự giới thiệu của anh mà mình đã có thêm nhiều mối quan hệ và cơ hội hợp tác khác. Về sau, dù không phải anh ấy giới thiệu trực tiếp, nhưng hầu hết các mối làm việc của mình vẫn đều đi ra từ mạng lưới quan hệ mà anh ấy kết nối ban đầu.
Mình gọi anh SEOer bạn của chồng mình là anh A. Anh A giới thiệu mình với anh B. Mình làm với anh B một thời gian thì anh B tiếp tục giới thiệu mình cho anh C, anh D, anh F,… Người bùng tiền mà mình nhắc đến trong bài viết này chính là anh C.
Ở đây mình không tiện nhắc tên thật của anh C vì sợ liên quan đến các vấn đề pháp lý. Còn tên tuổi, website, Facebook, Zalo,… của anh mình đều nắm trong lòng bàn tay.
Và im lặng… là dấu hiệu của bùng tiền
Mình bắt đầu hợp tác với anh C vào ngày 2/1/2022. Tuy không phải là liên tục mỗi ngày nhưng ổn định mỗi tháng hoặc vài tháng sẽ hợp tác một lần. Trước khi hợp tác, hai bên đã thống nhất sẽ thanh toán vào ngày 5 hàng tháng. Thời gian đầu, khi mình nhắc thì anh sẽ thanh toán theo lịch hoặc trễ một vài ngày. Càng về sau, mình vì sự tin tưởng dẫn đến chủ quan, mình thường nhắc sau ngày 5 hoặc gom vài tháng mới nhắc nếu số tiền ít.
Đợt gần đây nhất cũng là đợt hợp tác cuối cùng, vì số tiền ít nên mình đã gom 4 tháng (tháng 9, 10, 11, 12 năm 2025) mới nhắc thanh toán một lần. Tổng số tiền là 2.970.000 đồng. Mình nhắn cho anh vào ngày 19/12/2025 nhưng anh không trả lời, mình tiếp tục nhắn thêm 3 lần nữa thì anh mới trả lời như sau:
Mình tin và mình thông cảm. Mình tiếp tục chờ đợi anh, nhưng chờ mãi, chờ mãi không thấy anh phản hồi. 1 tháng sau mình nhắn hỏi anh tiếp thì anh hỏi lại “Của em hết bao nhiêu tiền thế?”. Mình nhắn lại số tiền thì anh tiếp tục im lặng. Kể từ ngày đó đến nay, mình nhắn cho anh khắp nơi nhưng anh không trả lời, mặc dù anh vẫn đăng tải các hoạt động thường ngày trên Zalo, Facebook.
Và mình hiểu, im lặng chính là câu trả lời rõ ràng nhất cho việc: MÌNH SẼ KHÔNG ĐƯỢC NHẬN KHOẢN TIỀN NÀY NỮA.
Ngày hôm qua, mình lướt Facebook của anh với hy vọng tìm thấy người thân quen của anh, nhờ người ta nhắn nhủ giùm. Mình tình cờ thấy một bình luận của người khác trên bài đăng của anh với nội dung “Trả tiền cho tôi đi”. Mình hiểu ngay đây là “chủ nợ” của anh, mình gọi là chị H.
Mình nhắn tin hỏi thăm chị H xem anh C đã trả tiền cho chị chưa. Câu trả lời của chị khiến mình sốc hơn cả trường hợp của mình:
Anh C nợ tiền hàng của chị H 1 năm rồi, số tiền lên đến 98 triệu. Và mình không phải là nạn nhân thứ 1 hay thứ 2 mà là người thứ “n” anh C nợ.
Chị H nói thêm, chị biết hết liên lạc của gia đình anh C nhưng chị còn không đòi được. Vậy thì mình, chỉ biết anh C thông qua anh B thì càng không có cơ sở để đòi.
Freelancer bị bùng tiền thì phải làm sao?
Mình không biết người khác sao, còn mình thì CHẤP NHẬN. Bởi không chấp nhận thì cũng không thể làm được gì khác. Đặc biệt là khi mình biết anh C “nợ cả thế giới” chứ không riêng gì mình thì mình biết mình không còn hy vọng gì nữa.
Mình sẽ xem đây là bài học kinh nghiệm cho bản thân:
- KHÔNG có khách hàng nào là an toàn tuyệt đối, dù làm việc lâu năm cũng cần tuân theo nguyên tắc rõ ràng.
- KHÔNG được gom quá nhiều bài mới thanh toán, gom càng nhiều rủi ro càng lớn.
- KHÔNG được để mọi thứ mơ hồ, luôn có mốc thanh toán cụ thể dù là thân quen.
- KHÔNG để công sức đi quá xa so với lịch thanh toán, tiền và công việc phải song song.
Mình cũng muốn chia sẻ với bạn – những ai đang làm freelancer, hãy luôn ghi nhớ 3 điều sau khi hợp tác với bất kỳ ai:
- Tiền bạc phải rõ ràng và được thỏa thuận từ trước: Bao nhiêu tiền? Khi nào thanh toán?
- Đừng để công việc đi trước tiền quá xa: Hãy chia nhỏ đợt thanh toán hoặc nhận đặt cọc trước.
- Khi thấy dấu hiệu bất thường, hãy dừng lại kịp lúc: Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất chính là khách trả lời chậm, né tránh chuyện tiền bạc hoặc không đưa ra thời gian thanh toán cụ thể.
3 triệu của mình nghe qua thì nhỏ nhoi nhưng lại là công sức viết, đăng bài tận 4 tháng trời. Mình tiếc tiền thì ít nhưng tiếc công sức thì nhiều và tiếc cho bản thân vì đã đặt niềm tin sai chỗ. Mình viết bài này với hy vọng ai đang làm freelancer thì luôn nâng cao cảnh giác để không bị bùng tiền, không tin tưởng ai tuyệt đối dù là thân quen; còn nếu đã bị bùng rồi thì cho mình ôm một cái ôm đồng cảm nhé!
Làm freelancer vốn đã thiệt thòi rồi, đừng để bản thân thiệt thêm vì những sai lầm có thể tránh được! Giữ nguyên tắc không phải là khó tính, mà đây là cách duy nhất để chúng ta bảo vệ công sức của chính mình, vì có những bài học chỉ cần trả giá 1 lần thôi là quá đủ rồi.